De SROI Principes: Een Praktische Gids voor Financiële Dienstverleners

Om SROI goed toe te passen, is er een internationaal erkend raamwerk met zeven principes. Deze zorgen voor een betrouwbare en transparante analyse. Laten we ze een voor een doorlopen.

1. Betrek stakeholders

De eerste stap is cruciaal: praat met de mensen om wie het gaat. Stakeholders zijn alle personen en groepen die invloed ondervinden van uw activiteiten. Bij het aannemen van een nieuwe medewerker via een sociaal traject zijn dit bijvoorbeeld: de medewerker zelf, diens familie, de directe collega's, de teamleider, maar ook de gemeente die voorheen een uitkering verstrekte. Door hen te betrekken, ontdekt u welke veranderingen zij als het meest waardevol ervaren.

2. Begrijp wat er verandert

Dit principe draait om het in kaart brengen van de keten van oorzaak en gevolg, ook wel de 'Theory of Change' genoemd. U start met de input (de investering, zoals tijd voor begeleiding en opleidingskosten) en de activiteiten (de werving, het inwerken). Dit leidt tot een output (een persoon heeft een baan). Maar de echte waarde zit in de 'outcomes': de veranderingen die daardoor optreden. Denk aan een beter inkomen, meer zelfvertrouwen, nieuwe vaardigheden en een groter sociaal netwerk voor de medewerker.

3. Waardeer de zaken die ertoe doen

Dit is misschien wel het meest uitdagende onderdeel. Hoe hangt u een prijskaartje aan iets als 'meer zelfvertrouwen'? SROI gebruikt hiervoor 'financiële proxies'. Dit zijn getallen die een redelijke schatting geven van de waarde. Een voorbeeld: als iemand door een nieuwe baan geen beroep meer hoeft te doen op schuldhulpverlening, kunt u de gemiddelde kosten van een schuldhulpverleningstraject als financiële proxy gebruiken voor die specifieke uitkomst. Het doel is om niet-financiële baten een monetaire waarde te geven zodat u ze kunt optellen en vergelijken met de kosten.

4. Neem alleen mee wat materieel is

Een verandering is 'materieel' als deze relevant en significant is voor de stakeholders. Niet elke kleine verandering hoeft meegenomen te worden in de analyse. Als een stakeholder aangeeft dat een bepaalde uitkomst voor hem of haar geen of weinig waarde heeft, dan telt u deze niet mee. Dit voorkomt dat de analyse onnodig complex wordt en zorgt ervoor dat u focust op wat er echt toe doet.

5. Claim niet te veel

Het is belangrijk om realistisch te zijn over uw eigen bijdrage. SROI dwingt u om rekening te houden met wat er sowieso al zou zijn gebeurd (deadweight), de bijdrage van anderen (attributie) en hoe lang een effect aanhoudt (drop-off). Als een kandidaat bijvoorbeeld al in een sollicitatietraject bij een ander bedrijf zat, zou hij misschien toch wel een baan hebben gevonden. U kunt dan niet de volle 100% van de maatschappelijke waarde claimen. Eerlijkheid en bescheidenheid zijn hier kernbegrippen.

6. Wees transparant

Een goede SROI-analyse is als een goede jaarrekening: volledig transparant. U moet duidelijk uitleggen hoe u tot uw conclusies bent gekomen. Welke stakeholders zijn betrokken? Welke uitkomsten zijn gemeten? Welke financiële proxies zijn gebruikt en waarom? Hoe heeft u rekening gehouden met 'niet te veel claimen'? Deze transparantie maakt uw rapportage geloofwaardig en verifieerbaar.

7. Verifieer het resultaat

De laatste stap is het laten controleren van uw analyse. Dit kan intern door een collega die niet bij het project betrokken was, of extern door een gespecialiseerd bureau of een accountant. Verificatie geeft zekerheid dat de analyse robuust is en volgens de principes is uitgevoerd. Het versterkt de geloofwaardigheid van uw SROI-ratio enorm.